Stary rynek w Kaliszu to miejsce, gdzie historia spotyka się z technologią w dość nieoczekiwany sposób. Wieża ratuszowa z multimedialną ekspozycją to coś więcej niż kolejny punkt widokowy – to opowieść o mieście, które przetrwało zniszczenie i odbudowało się na nowo. Kto by pomyślał, że ratuszowe piwnice i ciasne kondygnacje wieży mogą pomieścić tak rozbudowaną narrację o dziejach jednego z najstarszych miast Polski.
- interaktywna ekspozycja w ratuszowych piwnicach
- panoramiczne filmy o historii Kalisza
- makieta średniowiecznego ratusza
- mechanizm zegara z 1925 roku
- multimedialny pokój zabaw dla dzieci
Historia kaliskiego ratusza – od średniowiecza po dzień dzisiejszy
Pierwszy ratusz stanął tu po 1360 roku. W 1593 roku przeszedł gruntowną przebudowę i podobno zaliczał się do najefektowniejszych barokowych budowli w kraju. Niestety, w 1914 roku Prusacy zrównali go z ziemią wraz z niemal całym Kaliszem – miasto stało się pierwszą ofiarą I wojny światowej na ziemiach polskich.
To co widzimy dziś, powstało w latach 1920-1925 według projektu architekta Sylwestra Pajzderskiego. Mieszkańcy sami sfinansowali zegar, który do dziś tyka na wieży – na pamiątkowej tabliczce widnieje napis o ufundowaniu przez prezydenta Mieczysława Szarrasa i ławnika Zygmunta Grossa ze składek mieszkańców. Zamontował go zegarmistrz Rafał Stilter, a mechanizmem opiekuje się teraz jego prawnuk Władysław.
Zegar ratuszowy ma cztery tarcze o średnicy trzech metrów każda, skierowane na cztery strony świata. Każda wskazówka waży 12 kilogramów, wahadło aż 35. Mechanizm wykonano z mosiądzu i stali, przestrzegając zasady, że te same metale nie mogą się stykać – to miało zwiększyć jego trwałość.
Multimedialna ekspozycja – nowoczesne podejście do historii
Od 2020 roku można zwiedzać nie tylko wieżę, ale całą trasę ekspozycyjną rozciągającą się od ratuszowych piwnic po taras widokowy. Twórcy postawili na multimedia i interaktywność zamiast na gabloty z artefaktami. Nie ma tu muzealnych eksponatów w tradycyjnym sensie – zamiast tego ekrany dotykowe, projekcje, animacje i dźwięk prowadzą przez wieki historii miasta.
Zwiedzanie zaczyna się w piwnicach, gdzie czekają pierwsze multimedialne instalacje. Potem windą lub schodami można dotrzeć na trzecie piętro, gdzie na ośmiu ekranach wyświetlane są panoramy miasta i filmy o jego losach – od średniowiecza po współczesność. Jest tu też makieta średniowiecznego ratusza i interaktywny stół z mapą Aglomeracji Kalisko-Ostrowskiej.
Dalej prowadzą schody na wieżę. Na trzech kondygnacjach umieszczono kolejne bloki tematyczne pokazujące rozwój Kalisza, jego upadki i odrodzenia. Można tu spotkać postacie związane z miastem, poznać jego tajemnice i zagadki. Dla najmłodszych przygotowano multimedialny pokój zabaw z planszami do manipulacji, kamerami pozwalającymi „przymierzyć” stroje z dawnych epok i interaktywnymi książeczkami.
Mechanizm zegara – serce ratuszowej wieży
Jedna z kondygnacji wieży zasługuje na szczególną uwagę. Tu właśnie tyka mechanizm zegarowy z 1925 roku – precyzyjne cudo techniki, które do dziś odmierza czas z dokładnością do 10 sekund na dobę. Koła zębate, trybiki, wahadło – wszystko widoczne niemal w stu procentach, działające bez przerwy od prawie wieku.
Ekrany dotykowe przy drewnianej szafie zegarowej opowiadają historię kaliskich zegarów i rodziny Stilterów, która od pokoleń zajmowała się zegarmistrzostwem w tym mieście. To jeden z tych momentów, kiedy historia przestaje być abstrakcją – patrzy się na pracujący mechanizm i nagle staje się jasne, ile precyzji i kunsztu wymagało jego stworzenie.
Taras widokowy – Kalisz z lotu ptaka
Finał zwiedzania to wyjście na taras widokowy ponad 40 metrów nad Głównym Rynkiem. Panorama rozciąga się na wszystkie strony – widać układ starego miasta, zabudowę mieszkalną, zieleń parków, wieże kościołów. W pogodny dzień widoczność jest naprawdę spora.
Z tarasu można też zobaczyć miejsca, o których była mowa w ekspozycji – to dobry sposób na zorientowanie się w topografii miasta i zaplanowanie dalszego spaceru. Nie każde miasto ma tak dostępny punkt widokowy w samym centrum, więc szkoda byłoby nie skorzystać.
Wieża ratuszowa w Kaliszu to nie tylko miejsce dla turystów – zdarzyło się tu już kilka oświadczyn. Widok na panoramę miasta najwyraźniej sprzyja romantycznym gestom.
Dla kogo jest ta atrakcja?
Ekspozycja sprawdzi się u różnych odbiorców. Miłośnicy historii znajdą tu sporo informacji o dziejach Kalisza i regionu, choć nie jest to sucha wykładnia faktów – multimedia i interaktywność sprawiają, że przyswajanie wiedzy idzie płynniej.
Rodziny z dziećmi też nie powinny się nudzić. Audioprzewodnik można dostosować do wieku, a interaktywne elementy – ekrany dotykowe, kamery, plansze manipulacyjne – angażują młodszych zwiedzających. Pokój zabaw na jednym z poziomów daje dzieciom przestrzeń do eksploracji we własnym tempie.
Nawet jeśli historia nie jest czyjąś pasją, sam widok z wieży i możliwość zobaczenia mechanizmu zegara wystarczą za bilet wstępu. To kompaktowa atrakcja – nie wymaga całego dnia, ale daje dobry przekrój tego, czym Kalisz żył przez wieki.
Praktyczne informacje – bilety, godziny otwarcia, dojazd
Bilety można kupić w Punkcie Informacji Turystycznej na parterze ratusza. Ceny są przystępne: bilet normalny kosztuje 15 zł, ulgowy (uczniowie, studenci, seniorzy) 10 zł, a z Kaliską Kartą Mieszkańca, Kaliską Kartą Seniora lub Kartą Dużej Rodziny zaledwie 8 zł. Dzieci do trzech lat wchodzą za darmo. W cenie biletu dostajemy audioprzewodnik w trzech wersjach językowych – polskiej, angielskiej i niemieckiej.
Ekspozycja jest zamknięta w poniedziałki. W pozostałe dni godziny otwarcia zależą od pory roku, więc warto sprawdzić aktualne informacje na stronie miasta przed wizytą. Wejścia możliwe są tylko o pełnych godzinach, a grupy mogą liczyć maksymalnie 22 osoby. Ostatnie wejście odbywa się godzinę przed zamknięciem.
Zwiedzanie zajmuje od godziny do dwóch godzin – zależy to od tempa i zainteresowania poszczególnymi elementami ekspozycji. Audioprzewodnik pozwala zwiedzać we własnym rytmie, bez pośpiechu.
Ratusz stoi przy Głównym Rynku 20 w samym centrum Kalisza. Z dworca kolejowego można dojść pieszo w około pół godziny – trasa prowadzi przez centrum, więc po drodze można zobaczyć inne ciekawe miejsca. Miasto jest kompaktowe i łatwo się po nim poruszać na piechotę. Dla zmotoryzowanych w okolicy są płatne parkingi.
Rezerwacja biletów możliwa jest przez internet, co przyda się zwłaszcza w weekendy i dni świąteczne, kiedy ruch turystyczny jest większy. Warto zarezerwować miejsce z wyprzedzeniem, żeby uniknąć kolejek.